Nieuwe werkplaatsen:

Een hoofdrol voor maritieme ambachten

In de Maritiem Museum Haven is een indrukwekkend bouwwerk verrezen: het Leuvepaviljoen. Dit gloednieuwe pand biedt onderdak aan werkplaatsen, waar medewerkers en vrijwilligers van het Maritiem Museum hun handen uit de mouwen steken en maritieme ambachten op een voetstuk staan. In combinatie met het haveninformatiecentrum Port Pavilion en nieuwe horeca bruist het Leuvepaviljoen als hotspot in hartje Rotterdam.

In de Maritiem Museum Haven, de oudste en grootste museumhaven van Nederland, ligt een historische vloot afgemeerd. Medewerkers en vrijwilligers van het Maritiem Museum verzorgen het onderhoud van deze schepen, en van de kranen op de kade. Ze maken daarvoor gebruik van werkplaatsen. Dit gebeurde tot voorkort in – behoorlijk verouderde – gebouwen, waar de maritieme werkzaamheden aan het oog van de bezoekers werden onttrokken. 

Met de komst van het Leuvepaviljoen komt hier verandering in. De nieuwe werkplaatsen in het paviljoen zijn speciaal toegankelijk voor bezoekers. Het zijn er drie in totaal: eentje voor houtbewerking en twee voor metaalbewerking, waarin ook een smederij gevestigd is. Deze werkzaamheden mogen gezien worden: passanten ervaren de bedrijvigheid en zo het werk, dat in de museumhaven wordt verzet. 

MoederscheimMoonen Architects ontwierp het paviljoen, dat modern en stoer oogt. In een vlog van het Havenbedrijf Rotterdam vertelt architect Erik Moederscheim enthousiast over het samenspel met de locatie: “In de Leuvehaven is het water met de oude vloot bijzonder om te bekijken. De essentie van het ontwerp is dat we van de vier losse paviljoens één groot paviljoen hebben gemaakt, waardoor er ook meer ruimte om het paviljoen is ontstaan. Dit gebouw wordt echt een hotspot tussen de Coolsingel en de Erasmusbrug.”

Inspiratie uit de haven

Het Leuvepaviljoen, waarvan de inrichting mede mogelijk werd gemaakt dankzij een bijdrage van de BankGiro Loterij en een groot aantal andere fondsen, is een echte blikvanger: een opvallend gebouw met overkappingen aan weerszijden en een gevel die - naast grote ramen - uit chique, zwarte aluminium panelen bestaat. Deze vormgeving is geïnspireerd op de vakwerkconstructies en hijskranen, die in de haven voorkomen. Het is een ontwerp dat in het oog springt en de levendigheid van de locatie versterkt: wie het Leuvepaviljoen passeert, voelt meteen dat hier echt iets gebeurt.

Bezoekers die zich laten verleiden om de werkplaatsen binnen te gaan, worden ondergedompeld in een wereld van maritieme ambachten en scheepsbouw, vormgegeven door ontwerpbureau Kinkorn. Op grote LED-schermen zien zij doorlopend speciaal ontwikkelde films, die een beeld geven van wat er allemaal komt kijken bij het bouwen van een schip van hout of van metaal. Deze films geven een indruk van de gezamenlijke inspanning, die hierbij komt kijken. Te zien is ook de ontwikkeling door de eeuwen heen: het klinken en – later – lassen van steeds groter wordende vaartuigen. Houtbouw lijkt daarnaast bijna poëtisch, met in de film een focus op het werken met de hand: het schaven en zagen, het lakken en spijkeren, in adembenemende close-ups.

Om de veiligheid van de bezoekers te waarborgen, scheiden hekjes de publieksruimte van de werkbanken. Zij vervullen een dubbelrol: de hekjes vormen namelijk het startpunt van een leerzame ontdekkingstocht langs gereedschappen en technieken, die een beeld geven van het werken aan maritieme middelen. Zo zijn aan de hekjes boren en zagen bevestigd van allerlei soorten, maten en leeftijden, die aangeraakt of soms zelfs uitgeprobeerd kunnen worden. Bezoekers kunnen voelen hoe houtsoorten van elkaar verschillen, leren hoe een mast in elkaar steekt of boren met een authentieke handboor. Op interactieve schermen komen ze er vervolgens op een speelse manier achter, wat er allemaal komt kijken bij het bouwen van een schip. Ze leren over scheepssier, allerlei soorten verbindingen en de werking van schroeven. En hoe kan het eigenlijk dat schepen steeds groter en groter worden?

Ondertussen staan er “live” lassers, smeden en timmerlui van het Maritiem Museum aan de werkbanken. Een smid geeft demonstraties aan bezoekers of leerlingen in schoolverband, die op een tribune tegenover het smidsvuur zitten. Zo ontstaat een samenspel tussen informatie en beleving, waarbij de materie voor de neus van de bezoeker tot leven komt. Zo voelen, zien en ruiken zij de maritieme wereld van dichtbij.

Waar de haven ooit begon

De Maritiem Museum Haven is de ideale plek voor het Leuvepaviljoen, omdat het zich in het historische hart van het Maritiem District bevindt, waar de Rotterdamse haven ooit begon. Samen met vele partners, waaronder de gemeente en het Havenbedrijf, wordt het Maritiem District de komende jaren verder ontwikkeld tot een aantrekkelijke maritieme verblijfsplek. De bouw van het paviljoen vormt hierin een belangrijk stap, waarmee ook de Maritiem Museum Haven nog dynamischer wordt. Dit is een plek waar schepen komen en gaan, waar maritieme evenementen plaatsvinden en waar - in de nieuwe werkplaatsen - gewerkt wordt aan een unieke collectie varend erfgoed.

Dit artikel werd gepubliceerd in ons relatiemagazine Vaart! - juli 2021.