Een van de belangrijkste schilders uit de Gouden Eeuw

De Nederlandse maritieme schilderkunst in de Gouden Eeuw was over het algemeen van zeer hoog niveau en internationaal toonaangevend. De rijke burgerij, die hun welvaart in belangrijke mate te danken had aan de scheepvaart, was bijzonder geïnteresseerd in dit soort kunst en was bereid en in de positie om er goed voor te betalen. Willem van de Velde de Oude was een van de belangrijkste en beroemdste maritieme schilders. Hij werkte veel in opdracht en was commercieel ingesteld. Zo was hij eerst de officiële schilder van de admiraliteiten en trad hij later, ten tijde van de derde Nederlands-Engelse oorlog (1672-1674), in dienst van de Engelse koning Karel II, voor wie hij schilderijen van Britse schepen en zeeslagen maakte. Zijn kunst is realistisch en verbeeldt vaak waargebeurde momenten tijdens zeeslagen. Dit enorme penschilderij uit 1668 is echter een fictieve scène, maar wel met bestaande schepen. Het hoofdmotief is de Eendracht, het vlaggenschip van de vloot, dat drie jaar eerder tijdens de Slag bij Lowestoft op 13 juni 1665 verging. Hierbij lieten vrijwel alle opvarenden het leven, inclusief luitenant-admiraal Jacob van Wassenaer Obdam. Centraal is het schip aanbakboordzijde te zien. De sloep geheel vooraan voert toepasselijk op de spiegel het wapen van Van Wassenaer.

Allerhoogste kwaliteit met uitzonderlijke detaillering

Van de Veldes werk, en specifiek dit stuk, is van de allerhoogste kwaliteit. Dat geldt voor de gekozen composities, maar ook voor de uitzonderlijke detaillering. Om de schepen zo nauwkeurig weer te kunnen geven, moet Van de Velde ze heel goed geobserveerd hebben en precies hebben geweten hoe ze functioneerden. Het is zeer waarschijnlijk dat Van de Velde dit schilderij heeft gecomponeerd op basis van een serie schetsen. Het is bekend dat hij geregeld meevoer in opdracht van de admiraliteit om ter plekke het verloop van de strijd te bestuderen. Er zijn dan ook verschillende werken bekend met daarop de kleine galjoot van waaruit Van de Velde de zeeslagen schetste.