Een uitzonderlijk jaar

2020 was een jaar dat veelbelovend begon. De nieuwe entree van het museum was geopend, we waren gestart met de bouw van de nieuwe steiger in de museumhaven en ons eigen museumcafé. De renovatie van de Coolsingel was in volle gang en ons publieksbereik groeide. En toen was daar het coronavirus en zaten we middenin een zware storm. De wereld, Rotterdam en ons museum werden hard getroffen. We moesten het museum tot drie maal toe sluiten. Tentoonstellingen, publieksactiviteiten, evenementen, scholenbezoek en commerciële boekingen werden uitgesteld ofwel afgelast en we konden binnen de strenge richtlijnen slechts een beperkt aantal bezoekers ontvangen. Dit had grote impact op onze organisatie. We moesten fors reorganiseren en met pijn in het hart afscheid nemen van betrokken medewerkers. En ondanks financiële steun van OCW/Mondriaanfonds en de gemeente Rotterdam kwam het exploitatieresultaat uit op een verlies van € 980.247,-. 
Het werd een jaar van ‘vooruit struikelen’ en experimenteren. Dat leverde ook nieuwe inzichten en bruikbare ideeën op voor de toekomst. Maar we zullen het met minder mensen en minder financiële ruimte moeten doen. En dat is onze uitdaging voor 2021.
Een belangrijk fundament onder onze inkomsten is de jaarlijkse bijdrage van de BankGiro Loterij, de extra Corona-noodbijdragen van gemeente Rotterdam en het Mondriaan Fonds die ons in staat stelden de eerste klappen ten gevolge van de Coronacrisis op te vangen. Ook bleken het Kickstart Cultuurfonds en de Samenwerkende Maritieme Fondsen bereid ons de hand te reiken voor bijzondere Corona-gerelateerde projecten. 
> Lees hier het persbericht over de reorganisatie 
> Longread uit ons relatiemagazine Vaart! van juni 2020: De impact van corona op het museum

Click here for English version >

minder bezoekers

In 2020 kwamen 82.700 bezoekers langs de kassa. Dat waren er ruim 110.000 minder dan de 193.000 museumbezoekers die we in 2019 mochten verwelkomen. We moesten drie keer voor een langere periode de deuren sluiten om verdere verspreiding van het coronavirus te beperken. Gevolg was ook dat we geboekte tickets, ontvangsten en schoolbezoeken moesten annuleren.
Na heropening bleek dat de drempel voor museumbezoek voor bepaalde groepen bezoekers te hoog was. Vooral bij internationale toeristen, toeristen uit eigen land, ouderen, kwetsbaren, zakelijke groepen en onderwijsgroepen zagen we een forse daling.

Eigentijdse en relevante (online) programmering

Wij willen onze bezoekers verrassen, inspireren en raken met onze verhalen over de impact van de maritieme wereld op ons dagelijks leven; van energiewinning op zee in de 'Offshore Experience' tot drugshandel via de haven in de expo 'Dealen met Drugs'. Wij willen drie generaties –doorgaans zonder specifieke interesse in de maritieme wereld- een inspirerend, plezierig en educatief museumbezoek bieden. Dat doen we door een programmering van maatschappelijk relevante en eigentijdse tentoonstellingen en activiteiten waarbij we nadrukkelijk samenwerking aangaan met (nieuwe) partners, makers, onderwijs en maatschappelijke organisaties om een meerwaarde voor publiek te creeren. Op 1 juni 2020 openden we de nieuwe tentoonstelling 'De Haven'. Want wie Rotterdam zegt, zegt havenstad. Onze collectie speelt de hoofdrol in deze tentoonstelling die mede tot stand kwam in samenwerking met Topsector Logistiek. De in september geplande opening van de tentoonstelling 'Maritieme Meesterwerken' in samenwerking met Boijmans van Beuningen, hebben we moeten verzetten naar februari 2021. Tevens hebben we in 2020 twee wisseltentoonstellingen gerealiseerd. ‘75 jaar vrijheid’ en '125 jaar Zeehavenpolitie’. We gingen in dialoog met museumbezoekers over het tentoonstellen van collectie met een koloniaal verleden en organiseerden op 26 november een online dialoog hierover met diverse deskundigen onder leiding van schrijver Abdelkader Benali.  
> Lees meer over de tentoonstelling 'De Haven'
> Bekijk hier de preview video van 'Maritieme Meesterwerken (uitgestelde opening naar februari 2021)
> Klik hier om de online dialoog over kunst met een koloniaal verleden terug te kijken

Evenementen

Evenementen zijn in 2020 deels anders gepland en ingevuld dan van tevoren bedacht. We kijken terug op eigentijdse, maatschappelijk relevante en kwalitatieve (online) evenementen en activiteiten voor een breed publiek. Door samenwerking met culturele makers, maatschappelijke organisaties en maritieme tech bedrijven -van gevestigde organisaties tot jong talent- en onze samenwerking met stedelijke evenementen werkten we interconnectivitief - met een meerwaarde voor samenwerkingspartners en publiek. In de zomerperiode organiseerden we museum- en gastactiviteiten ter verrijking van de museumbeleving. Het activiteitenprogramma hebben we deels vernieuwd en hiervoor vrijwilligers aangetrokken, getraind en opgeleid. Met het verwelkomen van gastschepen aan onze steiger bieden we verlevendiging van de Maritiem Museum Haven. Afgelopen jaar ontvingen we de Interceptor van The Ocean Cleanup, de ‘Oosterschelde’, patrouilleschip P5 van de Zeehavenpolitie, muziekboot ‘Cecilia’, Plastic Soup sloepen en de ‘Zeekadetten Rotterdam’. Rondvaarten met onze museumschepen en de deelname van onze museumschepen aan maritieme evenementen in het land hebben we dit jaar moeten annuleren.
> Talkshow en webinar plastic soup 
> Museumnacht010
> Ons zomerprogramma 2020 
> Maritiem Festival
> Interceptor van Ocean Clean up aan de steiger 

ontwikkeling Maritiem Museum Haven

In 2020 is gestart met de realisatie van het Leuvepaviljoen. Dit paviljoen biedt vanaf zomer 2021 plaats aan twee publiek toegankelijke werkplaatsen en daghoreca Loeve van het Maritiem Museum, het Port Pavilion van het Havenbedrijf, waar bezoekers kennis kunnen maken met de haven van nu en een nog nader te bepalen avondhoreca. Dit nieuwe paviljoen wordt een echte blikvanger. Vanaf januari 2022 wordt de buitenruimte vernieuwd. Hiermee wordt de Maritiem Museum Haven een aantrekkelijke plek om te recreëren voor museumbezoekers, omwonenden, Rotterdammers en toeristen.
> Start bouw van het nieuwe paviljoen aan de Leuvehaven;
> Lees meer over de ontwikkeling van de Maritiem Museum Haven.

Collectie van wereldniveau

Onze collectie beslaat zes eeuwen Nederland-gerelateerde maritieme ontwikkeling met objecten uit die periodes. Het Maritiem Museum beheert, in opdracht van de gemeente en namens 650.000 Rotterdammers, een collectie, die behoort tot de drie belangrijkste maritieme collecties ter wereld. Deze collectie maken we met onze programmering, (online) publicaties en presentaties toegankelijk voor een groot en breed publiek.
In de notitie ‘Schatten van Rotterdam; Visie op de Collectie Rotterdam’ heeft de gemeente zich uitgesproken over de Collectie Rotterdam, welk verhaal deze collectie vertelt, hoe de gemeente aankijkt tegen verzamelen, ontzamelen en collectiemobiliteit en hoe toezicht en inspectie is geregeld. Dit alles heeft in 2020 geleid tot een nieuwe beheerovereenkomst. Het Maritiem Museum heeft zich geconformeerd aan de ‘Code Bruikleenverkeer’ van de Museumvereniging en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Met ingang van de cultuurplanperiode 2021-2024 is de gemeente opdrachtgever voor de vierjaarlijkse inspecties.
In 2020 is de collectie uitgebreid met een aantal bijzondere bruiklenen en schenkingen zoals o.a. twee achttiende-eeuwse manuscripten, tekeningen van Josef Sipkes, foto's en een Solar Boat van het Solar Team van de TU Delft, en boeken voor de bibliotheek. Als gevolg van de coronacrisis is het aankoopbudget geschrapt.
Er is voortvarend gewerkt aan het onderhoud van de buitencollectie. Zo heeft de drijvende bok ‘Simson’ een dokbeurt gehad en is de sleper ‘Volharding 1’ voorzien van een nieuwe stoomketel. De voorbereidingen voor de restauratie van de ‘Stadsgraanzuiger 19’, mogelijk gemaakt dankzij de financiering van de Vlaamse overheid, Mondriaan Fonds en diverse particuliere fondsen, zijn in volle gang.
In het najaar van 2020 hebben we, in samenwerking met Het Scheepvaartmuseum en het Zuiderzeemuseum, een begin gemaakt met een haalbaarheidsonderzoek naar de vernieuwing van onze collectiedatabase. Dit onderzoek ronden we begin 2021 af.
> Ontdek onze online collectie presentatie op Google Arts & Culture
> Voorbereidingen voor de tentoonstelling Maritieme Meesterwerken
> Restauratiewerkzaamheden voor expo 'De Haven' 
> Restauratie vergulde schilderijlijst van Theodore Gudin

Coronaverhalen vastleggen

Het Maritiem Museum wil de uitzonderlijke positie van veel schepen en offshorebedrijven vastleggen van zeevarenden, hun gezinnen en de reders die door de coronacrises geen havens konden aandoen of bemanning konden aflossen. We willen dit verhaal nu en in de toekomst met ons publiek kunnen delen. Daarom hebben we in 2020 met ondersteuning van de Samenwerkende Maritieme Fondsen het project ‘Coronaverhalen uit de scheepvaart’ geïnitieerd waarmee we objecten en verhalen aan onze collectie kunnen toevoegen.

Educatie

Vanwege de coronacrisis had 2020 ook voor educatie een onverwacht verloop. Het museum kon maar zeer beperkt scholen ontvangen. Hierdoor ontvingen we slechts 4.611 leerlingen uit het primair, voortgezet en beroepsonderwijs. Dit is fors minder dan de doelstelling. In de zomervakantie bezochten 2.153 leerlingen van 4 tot en met 12 jaar het museum met een Jeugd Vakantiepaspoort.
Sinds 2017 zet het museum – naast cultuureducatie – sterk in op de ontwikkeling van techniekonderwijs om kinderen te interesseren voor een technische vervolgopleiding met steun van Verolme Trust. We bieden technieklessen aan voor het primair en voortgezet onderwijs en ontwikkelden workshops met Mad Science. Met samenwerkingspartner JINC organiseren we Bliksemstages voor vmbo-leerlingen bij bedrijven in de maritieme sector. Iedere maandag is de Offshore Experience het verlengde klaslokaal voor eerstejaars mbo-studenten van het Scheepvaart- en Transportcollege (STC).
Het Maritiem Museum heeft tevens een breed aanbod van cultuureducatieve programma’s voor verschillende doelgroepen. In 2020 namen we met drie programma’s deel aan het cultuurtraject van het KC-R en hadden we een cultuurcoach in samenwerking met het STC en het Maas Theater. De ‘Terug-in-de-tijdreis’, de unieke samenwerking met de pabo van Hogeschool Rotterdam, is door de coronabeperkingen dit jaar niet doorgegaan. 

Onder de noemer ‘Samen Sterk’ werkten we samen met o.a. de STC-Group en het Albeda College aan een programma voor mbo 1 en 2 aansluitend op de tentoonstelling ‘Dealen met Drugs’ om leerlingen kennis te laten maken met de thema’s: ondermijning, herkennen van relatie criminaliteit, rechtspraak en weerbaarheid. Tevens aansluitend op deze tentoonstelling hebben we in 2018 in samenwerking met de voorlichters van Youz een museumles ontwikkeld om mbo-leerlingen te confronteren met de gevaren van de handel in drugs. De vraag naar deze museumles en het belang ervan is groot, daarom zullen we deze les in 2021 digitaal gaan aanbieden.
> Lees meer over ons educatiebeleid
> Ontdek hoe we leerlingen inspireren met ons techniekeducatie programma 
> Educatief programma met een pratende octopus!
> Persbericht feb 2020: Leerlingen verslaan maritieme professionals in ontwerpwedstrijd

Research en onderwijs

De samenwerking met de Erasmus Universiteit Rotterdam, het ‘Rotterdam Centre for Modern Maritime History’ leverde ook in 2020 concrete resultaten op. Onderzoekers deelden recente wetenschappelijke inzichten in de publicatie ‘Havenschatten’. Op diverse manieren bevordert de samenwerking dat studenten en andere onderzoekers de collectie van het museum gebruiken als bron van kennis over het maritieme verleden. In 2020 begeleidden de conservatoren vijf academische stagiair(e)s. Als gevolg van de coronapandemie konden niet meer stages worden ingevuld. Binnen de coronabeperkingen hebben de vier promovendi hun onderzoek naar de geschiedenis van de Nederlandse scheepsbouw zo goed mogelijk voortgezet, zij het met vertraging. Hun werk vormt de basis voor een expositie over de scheepsbouw in het museum in 2024. Erasmus Universiteit en Maritiem Museum onderzoeken hoe ze deze vruchtbare samenwerking na september 2022 voortzetten, wanneer de huidige financiering eindigt.
> Lees meer over het Rotterdam Centre for Modern Maritime History
> Publicatie boek 'Havenschatten' bij de tentoonstelling 'De Haven'

Opening Museumshop en museumhoreca

In januari 2020 is de uitbater van het museumcafé gestopt en zijn we het museumcafé zelf gaan exploiteren. Eind februari werd ons museumcafé Het Lage Licht geopend. In juli hebben we ook een horeca-verkooppunt geopend in de tentoonstelling Professor Plons. Hiermee hebben we voldaan aan de wensen van onze bezoekers voor een lekkere kop koffie of thee terwijl hun kinderen op speelse wijze kennismaken met de maritieme wereld. Sinds het najaar van 2019 exploiteren we ook onze vernieuwde Museumshop zelf.
Helaas was het museumcafé als gevolg van de coronamaatregelen in 2020 slechts 22 weken open. Desondanks zijn we erg positief. Een eigen museumcafé en museumshop dragen bij aan een zichtbare en merkbare versterking van de bezoekersbeleving in ons museum en het dagje-uit-gevoel. De waardering van onze bezoekers en de relatief hoge gemiddelde besteding per bezoeker laat zien dat er voldoende potentie is als de bezoekersaantallen weer aantrekken.
> Ontdek Museumcafe Het Lage Licht
> Onze nieuwe Museumshop

Marketing en communicatie

2020 was een jaar waarin marketing en communicatie vooral in het teken stond van crisiscommunicatie, tickets en boekingen annuleren, voldoen aan het coronaprotocol, realiseren van een nieuw e-ticketverkoop platform, de hoge drempel voor het museumbezoek verlagen, en mediacampagnes verzetten en annuleren.
Van het streven naar maximalisatie van bezoekcijfers en omzet uit entreegelden is de focus dit jaar verlegd naar ontwikkeling van online content om vanuit huis te kunnen bekijken, beluisteren en doen, zoals een online audiotour, online rondleiding en kinderactiviteiten. We investeerden in het (online) in contact blijven met stakeholders en doelgroepen en verbetering van onze e-mailmarketing. We ontwikkelden (livestream) video content voor onze evenementen en tentoonstellingen, ook in samenwerking met media en culturele instellingen, waarmee we een nieuw online publiek hebben weten te bereiken. Ook lag er veel nadruk op interne communicatie om de verbinding met medewerkers en vrijwilligers die veelal vanuit huis werkten zo goed mogelijk te behouden, vooral in tijden van reorganisatie extra belangrijk.
> Online activiteiten voor kinderen voor thuis
> Ons nieuwe e-ticket platform
> Bekijk hier de uizending van Open Rotterdam over het Maritiem Festival
> Persbericht heropening op 1 juni met een boodschap van onze medewerkers