"Spannende dingen beleven in een onbekende wereld vol gevaren"

Interview met André Kuipers over 'Expeditie Knappe Koppen'

Ontdekkingsreizen iets uit een ver verleden? Echt niet! Ruimtevaarders maken ze nog steeds. Deze ontdekkingsreizigers 2.0 hebben veel gemeen met de avontuurlijke onderzoekers uit onze scheepvaartgeschiedenis, weet astronaut André Kuipers. In de familietentoonstelling ‘Expeditie Knappe Koppen’ (8+) in het Maritiem Museum laat hij je, via zijn eeuwenoude voorgangers, ontdekken of in jou ook zo’n wetenschappelijke verkenner schuilt. Ook gaat hij dieper in op de minder bekende kanten van zijn leven en werk.

Waarom wilde je meewerken aan deze tentoonstelling?

"Ontdekkingsreizen spreken me erg aan. Als kind wilde ik al op avontuur zoals Columbus, Magelhaes en de Scheepsjongens van Bontekoe. Spannende dingen beleven in een onbekende wereld vol gevaren. Door de avonturen van Perry Rhodan, de sciencefictionserie waarvan ik als twaalfjarige de eerste boekjes kreeg van mijn oma, raakte ik geïnteresseerd in ruimtevaart. Ruimtevaarders zijn de ontdekkingsreizigers van nu: niet met zeilschepen, maar ruimteschepen reizen we naar een vijandige omgeving."

"Het Maritiem Museum brengt met ‘Expeditie Knappe Koppen’ scheep- en ruimtevaart samen. Beiden zijn belangrijk voor de wetenschap en techniek, sectoren met een weinig sexy reputatie. Veel mensen denken daarbij al snel aan nerds of vervuiling, maar realiseren zich niet dat alles in onze samenleving om techniek draait. Door mee te werken aan deze tentoonstelling, hoop ik vooroordelen te doorbreken en jongeren enthousiast te maken voor het doen van ontdekkingen."

Wat is precies jouw rol in de expositie?

"In filmpjes neem ik de bezoekers mee naar de wondere wereld van vier ontdekkingsreizigers uit de zeventiende en achttiende eeuw. Zij hadden er alles voor over om wetenschap te bedrijven, ook als de omstandigheden moeilijk waren."

"Bioloog Georg Rumphius werd blind, maar wist de natuur van Ambon toch te beschrijven door de ogen van zijn helpers. Peter Kolbe roeide, als volkenkundige, tegen de stroom vooroordelen over de Hottentotten in. Hij bewees aan zijn tijdgenoten dat de oorspronkelijk bewoners van zuidelijk Afrika geen beesten waren, zoals werd beweerd. Kunstenares Maria Merian volgde haar passie door insecten te zoeken in Suriname. Ze vond insecten vergelijkbaar met de indrukwekkende wezentjes, die ze had gezien in de rariteitenkabinetten van rijke Amsterdammers. De avontuursdrang van de 16-jarige Jan Huygen van Linschoten, die onderweg van en naar India vaarroutes en lokale producten noteerde, droeg bij aan de oprichting van de VOC. De prestaties en ervaringen van deze knappe koppen vergelijk ik met die van moderne ontdekkingsreizigers."

"Ik laat de bezoekers van ‘Expeditie Knappe Koppen’ de wereld om hen heen ontdekken. Op wetenschappelijk én op fysiek vlak. Als ontdekkingsreiziger moet je nieuwsgierig en ambitieus zijn, doorzettingsvermogen hebben en kunnen omgaan met tegenslagen. Je moet de drang hebben om ver weg een vreemde omgeving te ontdekken, ook als het lastig is om je ervaringen te delen met familie en vrienden."

Voor de opening van deze expo gaf je een Jeugdcollege, waarin kinderen vragen konden stellen. Wat wilden zij van je weten?

"Ze wilden bijvoorbeeld weten, wat ik zelf heb ontdekt tijdens mijn verblijf in het internationale ruimtestation ISS. Ik vertelde dat we dingen onderzochten waarbij gewicht een rol speelt, dingen die op aarde niet kunnen door de zwaartekracht. Zo onderzochten we botontkalking - iets dat bij astronauten tien keer zo snel gaat als bij mensen op aarde."

"Ook waren de kinderen benieuwd naar de risico’s van ruimtereizen. Er kán een lek of brand ontstaan in het ruimteschip, maar je moet problemen altijd zelf oplossen en niet toe te geven aan je angst. Bij de voorbereidingen voor een ruimtereis is het belangrijk om veel te oefenen op wat er mis kan gaan. Dat geeft rust."

"En ze vroegen, waarom ik eerst dokter ben geworden en daarna pas ruimtevaarder. Maar er bestaat geen astronautenschool, dus als je in de voetsporen van ontdekkingsreizigers wil treden, moet je na de middelbare school iets met bètawetenschappen gaat doen!"

Lees meer over de tentoonstelling 'Expeditie Knappe Koppen' >

 

 

Astronaut André Kuipers bij zijn Jeugdcollege in het Maritiem Museum.